ساخت ربات تلگرام و بازو در بله
اگر به دنبال راهی برای خودکارسازی ارتباط با مشتریان، کاهش بار کاری تیم پشتیبانی و ارائه خدمات یا پاسخدهی سریعتر به مخاطبان و مشتریان خود هستید، وقت آن رسیده که بخشی از این فرآیند را به رباتها بسپارید. استفاده از رباتهای تلگرامی در سالهای اخیر بهطور چشمگیری افزایش پیدا کرده است؛ در کنار آن، تمایل به راهاندازی بازوی بله بهعنوان یک پیامرسان ایرانی نیز روزبهروز بیشتر میشود.
استفاده از این قابلیت برای کسبوکارهای بزرگ و پرمخاطب اهمیت بیشتری دارد؛ چرا که هم باعث کاهش فشار کاری تیم میشود و هم در زمان شما و مشتریانتان صرفهجویی میکند. در چنین شرایطی، دیگر مخاطب شما مجبور نیست بعد از هر پیام، مدت طولانی منتظر دریافت پاسخ بماند.
اگر شما هم صاحب کسبوکار هستید و به این فکر میکنید که چطور یک ربات تلگرامی یا یک بازو در بله داشته باشید، این مطلب دقیقاً برای شما است. در ادامه این مطلب کامل راجع به روشها و مراحل ساخت ربات در دو پلتفرم Telegram و Bale صحبت خواهیم کرد.
ربات دقیقاً چیست و چه کاری انجام میدهد؟
رباتها در ظاهر تفاوت زیادی با یک حساب کاربری معمولی ندارند؛ کاربر میتواند به آنها پیام بدهد و پاسخ دریافت کند؛ اما در پشت این ظاهر ساده، یک ساختار برنامهنویسی شده قرار دارد که مشخص میکند ربات در هر موقعیت چه واکنشی نشان دهد.
به بیان سادهتر، هر پیامی که کاربر ارسال میکند، به یک سیستم پردازش منتقل میشود و بر اساس سناریوهایی که از قبل تعریف شدهاند، پاسخ مناسب تولید و ارسال میشود. این یعنی شما بهجای اینکه بهصورت مستقیم با هر کاربر در ارتباط باشید، یک مسیر مشخص طراحی میکنید و ربات همان مسیر را برای همه کاربران اجرا میکند.
همانطور که گفتیم، اهمیت این موضوع زمانی مشخص میشود که تعداد مخاطبان شما افزایش پیدا میکند. در یک کسبوکار کوچک شما میتوانید پاسخگویی را به شیوه دستی انجام دهید، ولی وقتی حجم پیامها بالا میرود و شما نمیتوانید پاسخ مخاطبان را در زمان درست بدهید، آن وقت است که دچار ریزش مخاطب خواهید شد و حتی ممکن است مشتریانتان بهراحتی شما را کنار بگذارند.
برای مثال، فرض کنید کاربری وارد ربات میشود. بهجای اینکه منتظر پاسخ اپراتور بماند، با یک مسیر مشخص روبهرو میشود: ابتدا گزینه «ثبت سفارش» را انتخاب میکند، سپس اطلاعات موردنیاز را مرحلهبهمرحله وارد میکند و در نهایت درخواستش ثبت میشود. تمام این مراحل بهصورت کاملاً خودکار انجام میشوند.
از سوی دیگر میتوانید از رباتها برای پاسخ به سؤالات پرتکرار مثل نحوه ثبتنام و ثبت سفارش استفاده کنید تا تیم پشتیبانی بتواند روی موارد مهمتر تمرکز کند.
روشهای ساخت ربات در پیامرسان تلگرام
حال که با مفهوم ربات و کاربردهای آن آشنا شدیم، وقت آن است که ببینیم دقیقاً به چه روشهایی میتوانیم یک ربات تلگرامی بسازیم. برخلاف تصور خیلی از افراد، ساخت ربات فقط یک روش مشخص ندارد و در واقع بسته به نیاز شما میتوان از راهکارهای ساده یا پیشرفته استفاده کرد. در ادامه راجع به این روشها صحبت خواهیم کرد.
ساخت ربات تلگرام بدون نیاز به برنامهنویسی (سریع و ساده)
اگر هدف شما این است که در کمترین زمان یک ربات راهاندازی کنید و درگیر مسائل فنی نشوید، بهترین راه این است که این کار را از طریق ربات رسمی تلگرام یعنی BotFather انجام دهید.
برای انجام این کار باید مراحل زیر را طی کنید:
- ابتدا یک ربات میسازید و توکن دریافت میکنید.
- توکن دریافت شده را در یکی از رباتهای سازنده مثل ManyBot یا ابزارهای مشابه وارد میکنید.
- پس از آن میتوانید برای ربات خود پیام خوشآمد تعریف کنید، دکمه بسازید یا پاسخهای مشخصی را برای پیامهای مختلف تعریف کنید.
مزیت این روش این است که شما میتوانید بدون نوشتن حتی یک خط کد، یک ربات داشته باشید و از آن برای تعامل با مخاطبانتان استفاده کنید. فراموش نکنید که این مدل برای کسبوکارهایی مفید است که میخواهند خدمات خود را معرفی کنند، به مخاطبانشان اطلاعات بدهند یا به سؤالات پرتکرار، پاسخ دهند.
بااینحال، باید در نظر داشته باشید که این روش محدودیتهایی هم دارد. بهعنوانمثال، اگر بخواهید ربات را به سایت خود متصل کنید، این روش دیگر پاسخگو نخواهد بود.
ساخت ربات تلگرام با استفاده از API (سطح حرفهای)
درصورتیکه نیاز شما با ساخت یک ربات ساده رفع نمیشود، باید از API تلگرام استفاده کنید. در این روش، باید بهجای استفاده از ابزارهای آماده، مستقیماً از زیرساختهای تلگرام استفاده کنید تا بتوانید رفتار ربات را خودتان طراحی کنید.
در این روش، شما مستقیماً با API تلگرام سروکار دارید و در واقع رفتار ربات را از طریق کدنویسی تعریف خواهید کرد. در این روش API، باید یک برنامه (مثلاً با پایتون یا PHP) بنویسید و بعد توکن دریافتی از BotFather را داخل کدی که برای ربات نوشتهاید، قرار دهید. این کد معمولاً روی یک سرور ران میشود و نقش «مغز متفکر» ربات را دارد.
به این صورت هر پیامی که کاربر برای ربات ارسال میکند، ابتدا به سرورهای تلگرام منتقل و سپس از طریق API به برنامه شما منتقل خواهد شد. پس از آن برنامه پیام را بررسی میکند و بر اساس منطق و سناریویی که از قبل تعریف کردهاید، پاسخ مناسب را تولید و برای کاربر ارسال میکند.
از مزایای این روش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ربات به دیتابیس متصل میشود؛
- اطلاعات کاربران را میتوانید ذخیره کنید؛
- میتوانید فرآیندهایی مثل ثبت سفارش یا پیگیری درخواست را از طریق ربات انجام دهید؛
- و حتی میتوانید ربات را به وبسایت یا سیستمهای دیگر متصل کنید.
ساخت ربات تلگرام با پایتون (بهترین و تخصصیترین روش)
همانطور که میدانید برنامهنویسی با زبانهای مختلفی انجام میشود که یکی از رایجترین آنها زبان پایتون است. این موضوع چند دلیل مهم دارد که ازجمله آنها میتوان به ساده بودن سینتکس پایتون و کتابخانههای آماده اشاره کرد که کار توسعه ربات را بسیار سریعتر میکنند.
یکی از مهمترین کتابخانههای پایتون، python-telegram-bot است که با استفاده از آن میتوانید دستورات مختلف را برای ربات تعریف کنید. بهعنوانمثال، میتوانید مشخص کنید وقتی کاربر دستور /start را ارسال کرد چه پیامی نمایش داده شود، یا اگر متنی ارسال کرد، چه پاسخی دریافت کند.
مزیت اصلی این روش انعطافپذیری آن است. شما میتوانید دقیقاً همان چیزی را که در ذهن دارید پیادهسازی کنید؛ از یک ربات ساده پاسخگو گرفته تا یک سیستم کامل برای فروش، پشتیبانی یا مدیریت کاربران. البته این روش نیاز به دانش برنامهنویسی دارد؛ اما در عوض، هیچ محدودیتی از نظر توسعه و گسترش ندارد.
روشهای ساخت بازو در بله
اگر پیامرسانهای بومی را ترجیح میدهید یا اینکه برای دسترسی به اینترنت بینالملل با مشکل مواجه هستید، میتوانید از پیامرسان بله استفاده کنید. ساخت ربات در بله (که در این برنامه به اسم بازو شناخته میشود) از نظر ساختار کلی شباهت زیادی به تلگرام دارد. در بله هم شما میتوانید بسته به سطح نیازتان، از روشهای ساده یا پیشرفته استفاده کنید. در این بخش به بحث درباره مسیرهای ساخت بازو در بله خواهیم پرداخت.
ساخت بازو در بله از طریق BotFather
اولین قدم برای ساخت هر نوع ربات در بله، ساخت خود «بازو» است. این کار از طریق رباتی مشابه تلگرام انجام میشود. برای شروع، کافی است وارد BotFather در بله شوید و دستور ساخت بازوی جدید را اجرا کنید. پس از آن باید نام و نام کاربری بازو را مشخص کنید تا در نهایت یک توکن در اختیار شما قرار بگیرد.
این توکن دقیقاً همان نقشی را دارد که در تلگرام به آن اشاره کردیم؛ در واقع این توکن کلید ارتباطی بین ربات شما و سرورهای بله است. بدون این توکن، عملاً امکان کنترل یا توسعه ربات وجود ندارد.
تا اینجا فقط ربات شما ساخته شده و هنوز هیچ رفتاری برای آن تعریف نشده است؛ یعنی اگر کاربری به آن پیام بدهد، پاسخی دریافت نمیکند. برای اینکه بازو «هوشمند» شود، باید یکی از روشهای زیر را برای تعریف رفتار آن انتخاب کنید.
ساخت ربات بله با استفاده از API (سطح حرفهای)
اگر بخواهید رباتی بسازید که دقیقاً مطابق نیازهای کسبوکار شما باشد، بهترین راه این است که از API بله استفاده کنید و منطق ربات را خودتان پیادهسازی کنید.
در این روش، شما یک برنامه مینویسید (مثلاً با پایتون) و توکنی که از BotFather دریافت کردهاید را داخل آن قرار میدهید. مشابه تلگرام، این برنامه هم روی یک سرور اجرا میشود و تمام منطق ربات در همین بخش تعریف میشود.
روند کار با این بازو هم تقریباً مشابه تلگرام است:
- هر پیامی که کاربر برای بازو ارسال میکند، به سرورهای بله میرسد و از آنجا به برنامه شما منتقل میشود.
- برنامه شما پیام را بررسی میکند و بر اساس سناریوهایی که تعریف کردهاید (مثلاً ثبت سفارش، پاسخ به سؤالات، یا دریافت اطلاعات کاربر) پاسخ مناسب را ارسال میکند.
از مهمترین مزایای این روش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- شما محدود به امکانات از پیش تعریف شده نیستید؛
- میتوانید ربات را به سایت خود وصل کنید؛
- میتوانید اطلاعات کاربران را ذخیره کنید؛
- میتوانید سیستم سفارشگیری بسازید؛
- یا حتی فرآیندهای مالی را مدیریت کنید.
استفاده از کتابخانههای آماده برای توسعه سریعتر
برای اینکه درگیر پیچیدگیهای ارتباط با API نشوید، میتوانید از کتابخانههای آماده استفاده کنید که یکی از معروفترین آنها در پایتون، کتابخانه balethon است.
این کتابخانهها کار شما را بهمراتب سادهتر میکنند، چون بسیاری از رفتارهای پایه (مثل دریافت پیام یا ارسال پاسخ) از قبل در آنها تعریف شدهاند.
برای انجام این کار باید ابتدا کتابخانه را روی سیستم یا سرور خود نصب کنید، سپس توکنی که از BotFather دریافت کردهاید را در کد قرار دهید. بعد از آن، با نوشتن چند تابع ساده میتوانید مشخص کنید که ربات با دریافت پیامهای مختلف چه واکنشی نشان دهد.
ربات تلگرامی بهتر است یا بازوی بله؟
انتخاب بین ربات تلگرام و بازوی بله، بیشتر از اینکه یک تصمیم فنی باشد، به شرایط واقعی کسبوکار شما بستگی دارد؛ به اینکه مخاطبانتان کجا هستند، چطور به شما دسترسی دارند و در چه بستری راحتتر با شما تعامل دارند.
در حالت کلی ربات تلگرام گزینه بهتری است؛ چون امکانات بیشتر، انعطافپذیری بالاتر و امکان توسعه پیشرفته دارد؛ در واقع تلگرام برای پروژههای پیچیدهتر یا کسبوکارهایی که نیاز به یکپارچگی با سرویسهای مختلف دارند، گزینه بهمراتب بهتری خواهد بود. در مقابل، بازوی بله وقتی گزینه بهتری است که بیشتر کاربران شما داخل ایران باشند.
یک نکته مهم که معمولاً کمتر به آن توجه میشود، شرایط دسترسی به اینترنت است. در حالت عادی، بسیاری از کاربران ترجیح میدهند از تلگرام استفاده کنند و تجربه کاربری بهتری هم در این فضا دارند؛ اما در شرایطی که دسترسی به اینترنت بینالمللی محدود میشود، عملاً باید از پلتفرمهایی مثل بله استفاده کنید تا بتوانید ارتباطتان را با مشتریان یا مخاطبانتان حفظ کنید. به همین دلیل، توصیه میشود ربات تلگرامی و بازوی بله را در کنار هم برای کسبوکارتان فعال کنید.
جمعبندی
مسیر ساخت ربات تلگرامی یا بازوی بله، معمولاً از یک نقطه ساده شروع میشود: دریافت یک توکن از BotFather؛ اما این فقط شروع کار است و ساخت ربات وقتی ارزش دارد که آن را دقیقاً بر اساس نیازهای کسبوکار خودتان طراحی و پیادهسازی کنید.
تفاوت بین یک ربات ساده و یک ربات حرفهای، در جزئیاتی همچون دقت تعریف سناریوها، در نظر گرفتن تجربه کاربری و نحوه اتصال به سایر بخشهای کسبوکار (مثل سایت، سیستم فروش یا پشتیبانی) است.
اگر به دنبال راهاندازی یک ربات در تلگرام یا یک بازو در بله هستید، میتوانید با من در تماس باشید تا بر اساس نوع کسبوکار و هدفی که دارید، بهترین دستیار پاسخگوی خودکار را در این دو پیامرسان داشته باشید.
سؤالات متداول
برای ساخت ربات تلگرام یا بله حتماً باید برنامهنویسی بلد باشیم؟
خیر. ابزارهای آمادهای وجود دارند که بدون دانش برنامهنویسی هم میتوانید ربات ساده بسازید؛ اما برای پیادهسازی امکانات حرفهای و سفارشی، آشنایی با برنامهنویسی ضروری است.
ربات تلگرام بهتر است یا بازوی بله؟
این موضوع به مخاطب شما بستگی دارد. اگر کاربران شما دسترسی کامل به اینترنت دارند، تلگرام گزینه قویتری است؛ اما برای دسترسی پایدارتر داخل ایران یا در شرایطی که محدودیت اینترنت وجود دارد، بله انتخاب بهتری است.
آیا میتوان ربات را به سایت یا فروشگاه اینترنتی متصل کرد؟
بله. در روشهای حرفهای، میتوانید ربات را به سایت، دیتابیس یا سیستمهای فروش متصل کنید تا کارهایی مثل ثبت سفارش، ارسال وضعیت سفارش یا دریافت اطلاعات کاربر را انجام دهد.